ประเพณีตักบาตรเทโว
พระสงฆ์อุ้มบาตรเดินลงจากเขา ให้ชาวบ้านรอตักบาตร จำลองเรื่องราวตามพุทธ-ประวัติ
พระพุทธเจ้าเสด็จจากสวรรค์ ทางบันไดแก้ว ดูจะมีอยู่แห่งเดียวที่เมืองอุทัยธานี
แต่มีหลักฐานบันทึกว่า เคยมีพิธีตักบาตรแบบเดียวกันนี้อยู่ที่ภูเขาทอง วัด สระเกศ กรุงเทพมหานคร
เอนก นาวิกมูล ค้นคว้ามาเขียนไว้ในหนังสือ บางกอกกับหัวเมือง เรื่องบันไดตรงที่หายไปว่า
ราว พ.ศ. 2541 พบอาจารย์จุลทัศน์ พยาฆรานนท์ ผู้รอบรู้เรื่องเก่า ถามเรื่องบันไดตรงภูเขาทอง อาจารย์บอกว่า บันไดตรง...นั้น...แต่ ก่อนเป็นทางพระเดินลงมาเวลาตักบาตรเทโว ตอนออกพรรษา เหมือนที่เขาสะแกกรัง อุทัยธานี
เป็นอันว่าบันไดตรงเคยมี...เพียงแต่ รูปแบบของบันได เป็นอย่างไร
หนังสือนิราศบรมบรรพต "พระพินิจหัดถการ" แต่งเมื่อ พ.ศ. 2466 มีความตอนหนึ่งว่า
"ล่วงหนทางมาถึงหว่างบันไดเวียน เป็นที่เตียนชั้นกว้างหนทางใหญ่ มีทางแยกที่ตัดลัดขึ้นไป เป็นบรรไดตรงชันชั้นน่ากลัว ไม่มีใครขึ้นลงที่ตรงนั้น ที่สำคัญใครดูก็รู้ทั่ว ต้องเอาไม้ปิดกันกั้นเป็นรั้ว อยู่จนชั่วเดี๋ยวนี้มีจริง
แต่ก่อนนั้นตกตายเป็นหลายคน ตั้งแต่ บนตกตรงลงมากลิ้ง...."
เอนก นาวิกมูล ไม่ได้ตั้งข้อสงสัย...ก็ถ้าบันไดตรงชัน...น่ากลัว มีคนตกตาย แต่ทำไม พระจึงใช้เป็นทางเดินลงมารับบิณฑบาตในวันตักบาตรเทโวได้สบาย หรือว่าเป็นเพียงบันไดชันที่คนมีสติสัมปชัญญะปกติพอเดินขึ้นลง แต่ถ้าเป็นคนเมา คนแก่ ไม่แน่ว่าจะพลัดตกลงมา...ได้
ปัญหาต่อมาก็คือ บันไดตรง...ที่ว่า อยู่บริเวณไหนของภูเขาทอง
เอนกค้นหาจากภาพถ่ายทางอากาศในหอจดหมายเหตุแห่งชาติเป็นภาพที่นักบินฝ่ายพันธมิตรถ่ายไว้ เมื่อ พ.ศ. 2489 แล้วก็พบว่า ปี พ.ศ. นั้น ยังมีบันไดตรง อยู่ทางทิศใต้ ด้านถนนบำรุงเมือง
เอาข้อมูลจากภาพถ่ายไปถามพระเก่าๆในวัดสระเกศ ไม่มีรูปไหนรู้เรื่องบันไดตรง ประวัติภูเขาทองของวัดเขียนไว้ว่า การก่อสร้างภูเขาทองเริ่มทำในสมัย ร.4 (พ.ศ.2394-2411)
หนังสือว่า ร.4 โปรดให้ทำบันไดเวียนสองสายขึ้นถึงยอด...เท่านั้น
คุยกับพระแล้ว เอนกไปดูตรงจุดที่คาดว่าเคยมีบันไดตรง...ก็พบว่ายังคงมีบันไดตรงเหลืออยู่ไม่กี่ขั้นใกล้พื้นราบ ที่ปลูกศาลาพักเอาไว้ ขั้นบันไดกว้างประมาณ 2 ศอก ไม่มีร่องรอยของราวกั้น
สันนิษฐานว่า บันไดตรงคงถูกรื้อราว พ.ศ.2493-2497 ช่วงเวลาที่มีการบูรณะภูเขาทองครั้งใหญ่
ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2451 เอนก ก็ได้ภาพ ถ่ายจากบ้าน อาจารย์บุญวัฒน์ วีสกุล บุตรชายของ คุณเอก วีสกุล พบภาพถ่ายบันไดตรงภูเขาทองในอัลบั้มภาพเก่า รุ่น พ.ศ. 2490
เห็นชัดเจนว่า บันไดตรงภูเขาทองเหมือนทางลัดดิ่งตรงจากชั้นบนลงมาชั้นล่างสุด ความสูงหลายสิบชั้น สองข้างบันไดมีราวปูนเจาะช่องรีๆเพื่อความสวยงาม
เอนก นาวิกมูล ทิ้งท้ายไว้ว่า อีกไม่กี่วันต่อมาหลังจากได้ภาพถ่าย ก็ไปดูงานประมูลภาพวาดที่บริษัทคริสตี้ กรุงเทพฯ จัดขึ้น พบรูปบันไดตรง ฝีมือเขียนของ ช่วง มูลพินิจ เห็นบันไดตรงและบันไดอื่นจากมุมมองด้านทิศใต้ของภูเขาทองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ภาพเขียนนี้ ไม่ได้ระบุ วันเดือนปี จึงไม่รู้ว่าช่วง มูลพินิจ เขียนเมื่อปีใด
ภาพวาดบันไดตรงภูเขาทองภาพนี้ ตั้งราคาเริ่มต้นไว้ที่ 1.2 แสนบาท เอนกไม่รู้ว่ามีใครประมูลไปในราคาเท่าใด เขาเขียนทิ้งท้าย...ใครสนใจ ก็ขอให้ติดตามฟังข่าวกัน.
แต่มีหลักฐานบันทึกว่า เคยมีพิธีตักบาตรแบบเดียวกันนี้อยู่ที่ภูเขาทอง วัด สระเกศ กรุงเทพมหานคร
เอนก นาวิกมูล ค้นคว้ามาเขียนไว้ในหนังสือ บางกอกกับหัวเมือง เรื่องบันไดตรงที่หายไปว่า
ราว พ.ศ. 2541 พบอาจารย์จุลทัศน์ พยาฆรานนท์ ผู้รอบรู้เรื่องเก่า ถามเรื่องบันไดตรงภูเขาทอง อาจารย์บอกว่า บันไดตรง...นั้น...แต่ ก่อนเป็นทางพระเดินลงมาเวลาตักบาตรเทโว ตอนออกพรรษา เหมือนที่เขาสะแกกรัง อุทัยธานี
เป็นอันว่าบันไดตรงเคยมี...เพียงแต่ รูปแบบของบันได เป็นอย่างไร
หนังสือนิราศบรมบรรพต "พระพินิจหัดถการ" แต่งเมื่อ พ.ศ. 2466 มีความตอนหนึ่งว่า
"ล่วงหนทางมาถึงหว่างบันไดเวียน เป็นที่เตียนชั้นกว้างหนทางใหญ่ มีทางแยกที่ตัดลัดขึ้นไป เป็นบรรไดตรงชันชั้นน่ากลัว ไม่มีใครขึ้นลงที่ตรงนั้น ที่สำคัญใครดูก็รู้ทั่ว ต้องเอาไม้ปิดกันกั้นเป็นรั้ว อยู่จนชั่วเดี๋ยวนี้มีจริง
แต่ก่อนนั้นตกตายเป็นหลายคน ตั้งแต่ บนตกตรงลงมากลิ้ง...."
เอนก นาวิกมูล ไม่ได้ตั้งข้อสงสัย...ก็ถ้าบันไดตรงชัน...น่ากลัว มีคนตกตาย แต่ทำไม พระจึงใช้เป็นทางเดินลงมารับบิณฑบาตในวันตักบาตรเทโวได้สบาย หรือว่าเป็นเพียงบันไดชันที่คนมีสติสัมปชัญญะปกติพอเดินขึ้นลง แต่ถ้าเป็นคนเมา คนแก่ ไม่แน่ว่าจะพลัดตกลงมา...ได้
ปัญหาต่อมาก็คือ บันไดตรง...ที่ว่า อยู่บริเวณไหนของภูเขาทอง
เอนกค้นหาจากภาพถ่ายทางอากาศในหอจดหมายเหตุแห่งชาติเป็นภาพที่นักบินฝ่ายพันธมิตรถ่ายไว้ เมื่อ พ.ศ. 2489 แล้วก็พบว่า ปี พ.ศ. นั้น ยังมีบันไดตรง อยู่ทางทิศใต้ ด้านถนนบำรุงเมือง
เอาข้อมูลจากภาพถ่ายไปถามพระเก่าๆในวัดสระเกศ ไม่มีรูปไหนรู้เรื่องบันไดตรง ประวัติภูเขาทองของวัดเขียนไว้ว่า การก่อสร้างภูเขาทองเริ่มทำในสมัย ร.4 (พ.ศ.2394-2411)
หนังสือว่า ร.4 โปรดให้ทำบันไดเวียนสองสายขึ้นถึงยอด...เท่านั้น
คุยกับพระแล้ว เอนกไปดูตรงจุดที่คาดว่าเคยมีบันไดตรง...ก็พบว่ายังคงมีบันไดตรงเหลืออยู่ไม่กี่ขั้นใกล้พื้นราบ ที่ปลูกศาลาพักเอาไว้ ขั้นบันไดกว้างประมาณ 2 ศอก ไม่มีร่องรอยของราวกั้น
สันนิษฐานว่า บันไดตรงคงถูกรื้อราว พ.ศ.2493-2497 ช่วงเวลาที่มีการบูรณะภูเขาทองครั้งใหญ่
ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2451 เอนก ก็ได้ภาพ ถ่ายจากบ้าน อาจารย์บุญวัฒน์ วีสกุล บุตรชายของ คุณเอก วีสกุล พบภาพถ่ายบันไดตรงภูเขาทองในอัลบั้มภาพเก่า รุ่น พ.ศ. 2490
เห็นชัดเจนว่า บันไดตรงภูเขาทองเหมือนทางลัดดิ่งตรงจากชั้นบนลงมาชั้นล่างสุด ความสูงหลายสิบชั้น สองข้างบันไดมีราวปูนเจาะช่องรีๆเพื่อความสวยงาม
เอนก นาวิกมูล ทิ้งท้ายไว้ว่า อีกไม่กี่วันต่อมาหลังจากได้ภาพถ่าย ก็ไปดูงานประมูลภาพวาดที่บริษัทคริสตี้ กรุงเทพฯ จัดขึ้น พบรูปบันไดตรง ฝีมือเขียนของ ช่วง มูลพินิจ เห็นบันไดตรงและบันไดอื่นจากมุมมองด้านทิศใต้ของภูเขาทองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ภาพเขียนนี้ ไม่ได้ระบุ วันเดือนปี จึงไม่รู้ว่าช่วง มูลพินิจ เขียนเมื่อปีใด
ภาพวาดบันไดตรงภูเขาทองภาพนี้ ตั้งราคาเริ่มต้นไว้ที่ 1.2 แสนบาท เอนกไม่รู้ว่ามีใครประมูลไปในราคาเท่าใด เขาเขียนทิ้งท้าย...ใครสนใจ ก็ขอให้ติดตามฟังข่าวกัน.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น